Είναι αλήθεια ότι μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας βρίσκεται σε σύγχυση εδώ και πολλές δεκαετίες. Όχι επειδή λείπουν τα ταλέντα· αυτά υπάρχουν, κρυμμένα κάτω από βουνά μετριότητας και… “αριστείας”. Το προσκήνιο καταλαμβάνουν οι φωνασκούντες, οι ανακυκλωμένοι και οι παπαγάλοι. Ένα πλήθος που αναλώνεται ανάμεσα στον κακώς εννοούμενο μιμητισμό και την πνευματική αδράνεια, πεπεισμένο πως η κριτική σκέψη είναι πολυτέλεια και η πρωτοτυπία υποψία συνωμοσίας.
Τελευταίο “πολιτισμικό” μας κατόρθωμα; Η σταδιακή ενσωμάτωση, χρόνο με τον χρόνο, της γνωστής αμερικανιάς του Halloween, που βρίσκει ολοένα και περισσότερους οπαδούς όσο περισσότερο προβάλλεται ως μείζον πολιτιστικό γεγονός. Κολοκύθες σε μπαλκόνια, μάσκες στα σούπερ μάρκετ, πάρτι με νεκρούς και μάγισσες· και αν τους ρωτήσεις, κανείς δεν ξέρει να σου απαντήσει τι σημαίνουν όλα αυτά. Για τον αντίλογο, δεν χρειάζεται να σου απαντήσει κανείς. Η άγνοια δεν είναι εμπόδιο όταν η διασκέδαση είναι εισαγόμενη και η αισθητική εμπόρευμα προς αγορά.
Ωστόσο, αναρωτιέμαι, τί ακριβώς προσθέτει πολιτισμικά σε μια κοινωνία, σε έναν λαό ήδη κουρασμένο και πνευματικά αποπροσανατολισμένο; Μάλλον τίποτα. Ίσως απλώς μια ακόμη ευκαιρία να καταναλώσουμε κάτι ξένο, να το φωτογραφίσουμε και να το ξεχάσουμε την επόμενη μέρα.
Η μίμηση δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό. Κακή είναι η ομογενοποίηση. Κακό είναι το άλεσμα και η κατάποση αμάσητων τάσεων της pop culture. Αν πρέπει οπωσδήποτε να μιμούμαστε, αν πρέπει οπωσδήποτε να αντιγράφουμε, γιατί να μην επιλέγουμε κάτι που τουλάχιστον τρέφει μνήμη, αλληλεγγύη ή σεβασμό στη δική μας παράδοση; Γιατί να υιοθετούμε και να επιβάλλουμε ως “γιορτή” κάτι ξένο, ενώ δικές μας τελετουργίες και έθιμα μένουν στη σκιά, ντυμένα με τη σκόνη του μουσείου ή καταγεγραμμένα με την ανιαρή επιστημοσύνη του σχολικού βιβλίου;
Δεν λέω πως χρειάζεται να απορρίπτουμε κάθε τι ξένο. Χρειαζόμαστε όμως τη γνώση να το φιλτράρουμε. Χρειαζόμαστε την ικανότητα να κάνουμε την απαραίτητη διάκριση ανάμεσα στο ωφέλιμο και το άχρηστο. Και, πάνω απ’ όλα, τη δύναμη να δημιουργήσουμε κάτι δικό μας - όχι αντίγραφο, όχι καρικατούρα, όχι ακόμη ένα εισαγόμενο προϊόν με ελληνική ετικέτα και αυτοκολλητή σημαία. Trick or treat που λέγαμε και στα χωριά μας, ντε!
